ABD Kongresi’nde Rusya’nın enerji gelirlerini hedef alan yaptırım tasarısı Temsilciler Meclisi’ndeki son aşamaya ulaştı. Dün yapılan 214’e karşı 211 oyla nihai görüşmenin önü açılırken, tasarının bugün genel kurulda oylanması bekleniyor.
Senato’dan ağustos ayında 86’ya karşı 11 oyla geçen düzenleme, Rus petrolü ve doğal gazının en büyük alıcılarına karşı ABD yönetimine yüzde 100’e kadar ek gümrük vergisi uygulama yetkisi verilmesini öngörüyor. Tasarının İran’a yönelik mevcut yaptırımları genişleten hükümleri de bulunuyor.
Türkiye Neden Risk Alanında?
Mevcut Senato metninde Türkiye’nin adı doğrudan yer almıyor. Düzenleme bunun yerine Rus petrolü ve doğal gazının en büyük alıcılarını hedefleyen bir mekanizma kuruyor.
Ancak Türkiye’nin Rus enerji ticaretindeki konumu düzenlemeyi Ankara açısından önemli hale getiriyor. Haziran verilerine göre Türkiye, Çin ve Hindistan’ın ardından Rus fosil yakıtlarının üçüncü büyük alıcısı konumunda bulunuyordu.
Türkiye aynı dönemde Rusya’dan 2,3 milyar euro değerinde fosil yakıt satın aldı. Bunun 1,4 milyar eurosunu petrol ürünleri, 523 milyon eurosunu boru hattı doğal gazı, 196 milyon eurosunu ham petrol oluşturdu.
Türkiye’yi Doğrudan Listeye Ekleme Girişimi Reddedildi
Temsilciler Meclisi’ndeki görüşmeler sırasında sunulan ayrı bir değişiklik önerisinde Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 10 ülkenin yüzde 100’e kadar tarifeye açık biçimde tabi tutulması istendi.
Listede Türkiye’nin yanı sıra Çin, Hindistan, Azerbaycan, Macaristan, Slovakya, Birleşik Arap Emirlikleri, Singapur, Kazakistan ve Kırgızistan yer aldı. Ancak ülkelerin isimlerini doğrudan tasarıya eklemeyi öngören bu değişiklik Kurallar Komitesi’nde kabul edilmedi.
Bu nedenle bugün oylanması beklenen metinde Türkiye’ye otomatik olarak yüzde 100 tarife uygulanacağına ilişkin bir hüküm bulunmuyor. Buna karşılık Türkiye’nin büyük Rus enerji alıcıları arasında bulunması, tasarının vereceği geniş yetki nedeniyle riskin tamamen ortadan kalkmadığı anlamına geliyor.
Karar Abd Başkanı’na Geniş Yetki Verecek
Tasarı yasalaşırsa ABD Başkanı, Rus enerji ticaretinin büyük alıcılarına yönelik ek gümrük vergileri konusunda önemli bir hareket alanı elde edecek.
Düzenlemede yüzde 100’e kadar çıkabilecek tarifelerin yanı sıra Rusya’nın enerji sektörü, finans kuruluşları ve yaptırımlardan kaçmak amacıyla kullanılan gölge filo da hedefleniyor.
Başkana belirli koşullarda yaptırımları ve tarifeleri uygulamama veya bunlardan muafiyet sağlama imkânı tanınması ise tasarının Kongre’de en fazla tartışılan bölümleri arasında bulunuyor.
Türkiye Açısından Ticaret Riski Ne?
Olası bir ek tarife Rusya’dan yapılan ithalata değil, hedef alınan ülkelerin ABD pazarına gönderdiği ürünlere uygulanabilecek. Bu nedenle Türkiye açısından temel risk enerji maliyetinden çok ABD’ye yapılan ihracatın rekabet gücü üzerinde oluşabilir.
Ancak tasarının kabul edilmesi tek başına Türkiye’ye yüzde 100 gümrük vergisi geleceği anlamına gelmeyecek. Önce düzenlemenin Temsilciler Meclisi’nden geçmesi, ardından yasalaşması ve hangi ülkeler için uygulanacağına ilişkin ABD yönetiminin karar vermesi gerekecek.
Türkiye açısından kritik başlık ise Rus enerji alımlarının düzeyi ile Washington’ın yeni yaptırım mekanizmasını nasıl kullanacağı olacak.